Hossam Hassan gạch tên El-Shenawy: sự thẳng thắn đắt giá của một huấn luyện viên toàn quyền

Khi Hossam Hassan bước vào phòng họp báo trước trận gặp Angola, ông không chờ ai hỏi. Ông nói trước. Đó là chi tiết tôi chú ý nhất — hơn cả việc thủ môn Mohamed El-Shenawy bị gạch tên khỏi đợt triệu tập cho vòng loại AFCON 2027 gặp Angola và Nam Sudan, cộng thêm trận giao hữu với Nam Phi. Một huấn luyện viên đưa ra quyết định gây tranh cãi rồi tự giải thích trước khi báo chí kịp chất vấn: đấy không phải sự ngây thơ. Đấy là một hành động quản trị truyền thông được tính toán kỹ. Ở Bắc Phi, nơi thủ môn số một của đội tuyển còn là biểu tượng văn hóa hơn là một vị trí trên sân, thì cách nói quan trọng ngang với việc làm. Người ta nhớ bàn thắng, nhưng tôi nhớ khoảnh khắc trước tiếng còi. Trước khi trái bóng lăn ở Cairo, trận đấu đã được định hình bằng một câu nói trong phòng họp báo. Ai theo dõi bóng đá Ai Cập đều biết El-Shenawy. Anh là thủ môn của Al Ahly, một trong những cái tên trụ cột của đội tuyển quốc gia, người từng được xem là số một không thể tranh cãi trong khung gỗ. Vậy mà Hossam Hassan — cựu ngôi sao của cả Al Ahly lẫn Zamalek, giờ ngồi ghế huấn luyện viên trưởng — lại gạch anh khỏi danh sách. Điều đáng nói nằm ở chính lời giải thích của ông: El-Shenawy từng bị coi là hết thời, không còn được thi đấu cho câu lạc bộ, rồi trở lại đúng phong độ nhờ chính màu áo đội tuyển quốc gia. Đọc kỹ câu đó, tôi thấy một nghịch lý. Nếu một thủ môn vừa hồi sinh phong độ qua chính đội tuyển, thì lý do gì để loại anh ngay ở đợt tập trung kế tiếp, bằng một lý do thuần túy chuyên môn? Hossam Hassan không núp sau cái cớ chấn thương. Ông nói thẳng: Tôi có thể nói tôi loại El-Shenawy vì chấn thương, nhưng đây là lựa chọn của tôi, dù anh ấy có chấn thương hay không. Một câu như vậy vừa là tuyên bố quyền lực, vừa là một canh bạc. Về mặt bóng đá thuần túy, tôi không có đủ dữ liệu để phán. Không xG, không số liệu cứu thua, không chỉ số phòng ngự. Bất kỳ ai nói chắc El-Shenawy xuống phong độ hay anh ấy vẫn hay nhất đều đang đoán. Thứ tôi có thể phân tích là cấu trúc của quyết định, và cấu trúc đó kể một câu chuyện khác. Lịch thi đấu của Ai Cập gồm ba trận trong một đợt: gặp Angola trên sân nhà Cairo, làm khách trước Nam Sudan ở Juba, rồi giao hữu với Nam Phi. Hai trận đầu là vòng loại, tính điểm thật. Trận thứ ba là để thử nghiệm. Về lý thuyết, Ai Cập là ông lớn của bảng đấu gồm Angola, Malawi và Nam Sudan. Không có áp lực sinh tử nào ở đây. Chính vì thế, việc xoay tua một thủ môn lớn tuổi cho chặng di chuyển dài tới Juba là phương án hợp lý về mặt thể lực — nhưng nếu chỉ vì thể lực, tại sao không nói thẳng? Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở cấp độ đội tuyển quốc gia, tôi học được một điều: khi một huấn luyện viên chủ động mở màn bằng cách giải thích một quyết định khó, ông ấy đang nói với nhiều người hơn là với người bị loại. Đây là chỗ tôi tách khỏi đám đông. Phần lớn bình luận sẽ chia hai phe: phe bênh El-Shenawy, phe tin huấn luyện viên. Cả hai đều bỏ qua một khả năng thứ ba — rằng Hossam Hassan đang phát đi một thông điệp cho cả phòng thay đồ, và El-Shenawy chỉ là cái loa. Khi một huấn luyện viên công khai nói một trụ cột từng hết thời, ông không chỉ nói về cá nhân đó. Ông đang nói với tất cả những người còn lại: ở đây không ai có suất đá chính mặc định. Danh tiếng không cứu được ai. Tôi đã thấy kiểu thông điệp này ở nhiều đội. Nó thường xuất hiện khi một huấn luyện viên mới muốn xác lập quyền kiểm soát, hoặc khi một thế hệ cầu thủ bắt đầu già đi và cần có người bị đặt lên bàn cân trước. Hossam Hassan, với tư cách là huyền thoại của cả Al Ahly lẫn Zamalek, có đủ uy tín để làm việc đó mà không sợ mất ghế. Một huấn luyện viên ít tên tuổi hơn sẽ không dám nói câu đây là lựa chọn của tôi trước truyền thông Ai Cập. Nhưng ở đây tôi phải tự cảnh giác. Cái kiểu phân tích sự thẳng thắn cũng là một màn trình diễn rất dễ trượt thành sự hoài nghi quá đà — biến mọi phát ngôn thành âm mưu. Rất có thể Hossam Hassan chỉ đơn giản là một người nói thẳng, và quyết định của ông thực chất chỉ là xoay tua tạm thời cho một đợt đấu dày. Tôi không có bằng chứng để phủ nhận điều đó. Nếu El-Shenawy trở lại trong đợt triệu tập kế tiếp, giả thuyết thông điệp phòng thay đồ của tôi sụp đổ, và tôi sẽ là người đầu tiên thừa nhận. Song có một điểm chắc chắn: hệ thống thủ môn của Ai Cập đang ở trạng thái chưa ổn định. Khi vị trí số một bị bỏ ngỏ trước hai trận vòng loại, đó là một rủi ro thể thao — dù nhỏ — bởi thủ môn là vị trí cần sự ổn định và niềm tin hơn bất kỳ vị trí nào khác. Bạn có thể xoay tua tiền đạo mà không ai nhận ra. Xoay tua thủ môn thì cả đội cảm nhận được. Và đây là điều tôi thực sự muốn nói: trong khi báo chí mổ xẻ câu chuyện El-Shenawy, người ta quên rằng câu hỏi lớn hơn là Ai Cập đang chuẩn bị cho điều gì phía sau. Một nền bóng đá mà đội tuyển quốc gia và cả tầng lớp lãnh đạo của nó đều xoay quanh trục Al Ahly – Zamalek thì luôn có nguy cơ để chính trị nội bộ lấn át chiến thuật. El-Shenawy không chỉ là một thủ môn. Anh là một phần của trục đó. Tôi không nhìn bảng xếp hạng của bảng đấu này. Tôi nhìn vào cái cách một huấn luyện viên chọn thời điểm để đặt câu hỏi về một trụ cột. Đó là nơi những chuyển dịch thật sự diễn ra, trước khi bảng điểm kịp ghi lại bất cứ điều gì. Nếu tôi đúng, thì trong vòng một đến hai đợt tập trung tới, chúng ta sẽ thấy một thủ môn trẻ hơn bắt chính ở một trong hai trận vòng loại, và El-Shenawy trở lại — nhưng không còn là số một mặc định. Nếu tôi sai, anh ấy sẽ bắt cả hai trận, và câu chuyện này khép lại như một lần xoay tua bình thường. Bóng đá thú vị vì nó cho ta đặt cược vào những điều chưa xảy ra. Và tôi thì luôn thích đặt cược vào cấu trúc hơn là vào cảm xúc.